De geest weggegeven: kennis en wijsheid

Dus psychoanalyse is uit het pakket. Ik kan me voorstellen dat de gemiddelde bezoeker van de Appie Heijn of C1000 hier niet echt van wakker ligt, maar ik denk dat het voor de GGZ werkers met een beetje historisch besef een beslissing is van grote, inderdaad historische betekenis. Sommige zullen verkneukeld proosten op de zoveelste nagel in Freud’s doodskist, ik hoor daar persoonlijk niet bij. Niet dat ik een psychoanalyticus ben, ik heb niet eens een eigen praktijk; ik werk op een gesloten afdeling, een situatie die niet verder af kon staan van de verstilde woonkamer in Wenen. Wat ik wel weet, is dat Freud en zijn volgers mij en mijn collega’s een enorme hoeveelheid wijsheid hebben geboden. Als je me niet gelooft, moet je die werken eens echt lezen. En vergelijk ze dan eens met een voorbeeld van moderne kennis, zoals één van de vele evidence-based handboeken voor stoornis X of Y. Dat laatste is kennis, en dat heeft zijn nut en zijn plaats. Het andere is, vind ik, wijsheid. Samen representeren ze de twee onontkoombare fundamenten van ons vak: de mens- en de natuurwetenschappen. Sinds een decennium of twee á drie hebben de dominante professies in de GGZ geprobeerd om de identiteit meer naar natuurwetenschap te schuiven. Waarom? Een kleine vraag met een groot antwoord, maar mijn idiosyncratische idee is dat de GGZ zich rot is geschrokken van de antipsychiatrie, dat dit samenviel met de economische krimp van begin jaren tachtig, en dat dit samen leidde tot een no-nonsense gedachte: eerst zien, dan geloven. We betalen alleen voor wat bewezen goed is. Weer zo’n motto die op het oog prima en onschuldig lijkt. Tot je verder kijkt (en ik hoop dat ervaren behandelaren dat met me eens zijn) en je ziet dat veel in de psychiatrie niet bewijsbaar is volgens het natuurwetenschappelijk model. Dubbelblind gerandomiseerd, dat gaat niet lukken voor de psychoanalyse. In de wetenschapsfilosofie gaat het in dit verband over ‘unobservables’. Die zijn er nogal wat in psychiatrische theoriën, en ik wil er even op wijzen dat de cognitieve schema’s van nieuwe koning CGT net zo hypothetisch zijn als Freud’s stoomgedreven model. Alleen: de therapie is makkelijker in het natuurwetenschappelijk model te onderzoeken, en de CGT’ers hebben als troonpretendenten keurig de oude koning op zijn zwakke plek getroffen. Maar de adder onder het gras is dat als je zo je kaarten op het objectieve, natuurwetenschappelijke model zet, en daarmee de behandelaar tot een vervangbare drager van het therapeuticum maakt, je zijn/haar wijsheid tot een irrelevante eigenschap reduceert. En van die constatering is het nog maar een kleine stap om te concluderen dat behandelaren in de GGZ echt helemaal geen bevoorrechte positie zouden mogen bekleden als het gaat om wat goede zorg zou moeten zijn in de GGZ. Immers, dat is objectief vast te stellen. Je kunt beter economen of ondernemers, mensen met kennis van optellen en aftrekken, de lakens laten uitdelen. En zo komen we uit bij het CVZ. De rekenaars zien geen winst in psychoanalyse, die zien alleen vier jaar vijf keer per week op de bank, uren die ook productiever zouden kunnen worden ingezet voor de maatschappij. Wat er in de ether van die kamer gebeurt, zal ze worst wezen.

De psychiatrie dacht slim te zijn door zijn kaarten te zetten op de natuurwetenschap, objectiviteit, harde feiten, materie, maar heeft daarmee het meest essentiële, de geest, onvoldoende in bescherming genomen. En de geest, die is nu bought and sold. ~AR

Advertenties

One thought on “De geest weggegeven: kennis en wijsheid

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s