Voorjaarscongres: toveren met ideëen

Het voorjaarscongres is weer achter de rug, de stands afgebroken, posters opgerold, en op het geluid van rinkelende cappucinokopjes huppelden we moe maar voldaan weer naar alle windstreken. Vrijdag was publieksdag, met een open programma voor alle belangstellenden. Een prima initiatief dat wat mij betreft elk jaar mag terugkomen. Tijdens het congres heb ik me met mijn persoonlijke hobby’s bezig gehouden: het zorgelijke zorgstelsel, terugdringen dwang en drang en filosofie/geschiedenis van psychiatrie. En nu de goocheltruc van vanavond: er is overlap tussen die drie gebieden! Flauwekul, hoor ik u zeggen, bewijs het maar. Tot uw dienst. Even een waarschuwing: dit heeft niks met marktwerking of DBCs te maken. Normal service will be resumed as soon as possible.

Het argument gaat als volgt: gehoord en gelezen op dit congres :

A: In het laatste decennium heeft de psychiatrie zich, om zijn (politieke, sociale) belangen beter te behartigen, geafficheerd als een medische discipline, met een grotere nadruk op een biologische kijk op psychiatrische aandoeningen (zie het net verschenen boek van Jozef Vos ‘Pleitbezorger van de Psychiatrie’). Dus meer biologische verklaringen in de zin van ‘aandoening x is een hersenziekte’.

B Dan de filosofie: die zegt dat de term ‘hersenziekte’ een beetje raar is, want betekent het nou dat de aandoening ‘door de hersenen’ veroorzaakt wordt? Dat is voor vrijwel alle psychiatrische aandoeningen aantoonbaar onjuist: ze zijn allen multicausaal bepaald. Betekent het dat de hersenen erbij betrokken zijn? Ja, het zou wat zijn als we konden denken en voelen zonder betrokkenheid van de hersenen. Dus dat is een lege betekenis. Kortom, filosofisch gezien is het concept ‘hersenziekte’ een erg onduidelijke, een ‘slippery concept’. Dan gaan filosofen fronsen. Maar toch is die bewering in sociologisch opzicht functioneel om van de identiteit van psychiaters een meer medische te maken, vanwege de identificatie van dokters met lichaam en materie. De meeste mensen interpreteren de term hersenziekte als ‘biologisch bepaald’.

C Volgende stap: empirisch onderzoek laat zien dat als dokters denken dat een psychiatrische aandoening meer ‘biologisch bepaald’ is, ze 1) sneller denken dat het bijbehorende gedrag dus niet door de patiënt zelf autonoom aangestuurd wordt, maar dus door de aandoening en 2) eerder geneigd zijn die persoon met pillen te behandelen dan met psychotherapie of andere sociale benaderingen. Overigens denken burgers ongeveer hetzelfde.

Als je A met B en C combineert, levert dat een potentiële verklaring op van de toename van dwangopnames en dwangbehandelingen: we denken meer ‘biologisch’ (zie ook al die populaire boeken over de illusie van de vrije wil), en dus denken we sneller dat de stoornis de patiënt de baas is. Het gevolg is dat we dus bij problemen sneller denken dat hij/zij prooi is van de stoornis. Dus meer dwang en drang.

En als je deze redenering naar het macro (beleids)niveau trekt, zou je (een beetje prikkelend) kunnen stellen dat de prijs voor de transformatie van de psychiatrische professionele identiteit ten behoeve van ‘gildebelangen’ betaald wordt door de patiënt die in de separeer zit. Applaus!

Tot zover papa’s goocheltruc, later meer over goochel- en andere trucjes van deelnemers en debaters op het congres. ~AR

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s