De crisis van representatie

Terzake! Terug naar het debatje tijdens het Voorjaarscongres, omdat het een probleem aanduidt dat enigszins ‘onder de oppervlakte’ lijkt te gaan in de zorgstelsel discussies: wie wint en verliest er in het nieuwe stelsel? Tijdens het debat ging het o.a. over extramuralisering, en enige decentralisatie van de sturing van zorg naar de gemeenten. De gedachte is dat gemeenten, omdat ze ‘dichter bij de mensen staan’, beter vraag en aanbod kunnen sturen dan anonieme instituten. Het werd althans als een antwoord geformuleerd op mijn vraag waarom in tijden van – volgens de sprekers – toenemende zorgvraag een stelsel gekozen wordt dat de zorgvraag nog meer stimuleert. De CDA wethouder te Huizen schetste een vertrouwde lokale setting waarin in goed overleg met de patiënt de juiste zorg gekozen wordt. Klonk goed, al vergat ze erbij te vertellen hoeveel er op de gemeentelijke potjes bezuinigd wordt. En een collega uit Alkmaar kwam met een perfecte vraag: “Denkt u dat die mensen die wij behandelen de weg naar het loket weten te vinden?” (Applaus uit de zaal.)

Meerdere schrijvers die ik lees vinden dat we in tijden van transformatie leven: de welvaartsstaat wordt omgebogen naar een neoliberale staat. Het oude sociale contract wordt geleidelijk vervangen. Iedereen heeft het dan over vernieuwd burgerschap, nu niet meer vanuit het verzuilde maatschappelijk middenveld, maar op individuele grondslag: de homo economicus dient verbindingen aan te gaan die hem maatschappelijk gezien winst opleveren. Kernbegrip hierin: ‘rationeel eigenbelang’. Al lang vóór de kredietcrisis wisten velen dat dit geen recept voor algemeen geluk is; het is niet de eerste crisis. Al die politici en bankiers die hebben beweerd dat ‘niemand deze crisis kon zien aankomen’ liegen dat het gedrukt staat: een kind kon het zien, en je kon er grappige T-shirts over kopen: deze zag ik al tien jaar geleden. Hoe dan ook, elke markt kent winnaars en verliezers. Wie zijn dat op de GGZ markt? Vanuit mijn beperkt perspectief denk ik dat de verliezers in elk geval de patiënten zijn die niet goed toegerust zijn om die functie van homo economicus te vervullen. Helaas zijn dat ook de mensen die driedubbel getroffen worden door afbraak van andere sociale vangnetten. Oftewel: de patiënten met de meest ernstige problemen, die eerder door preventieprojecten en dagbesteding het hoofd boven water hielden. De markt zegt: geen probleem, de belangen van deze mensen worden behartigd door hun zorgverzekeraar. Maar de aanname daarbij is dat de achterban van de zorgverzekeraar een homogene groep is. Dat is natuurlijk niet zo, dus voor welk belang zal de verzekeraar opkomen? Hier past het advies van Deep Throat uit ‘All the President’s Men’: Follow The Money. Hoe kan het dat een project als 113Online nog steeds in onzekerheid zit over financiering, bijvoorbeeld? Ondertussen weten we dat ook cliëntenraden en patiëntenverenigingen worden gekort. De wethouder sprak hier ook weer de klassieke woorden: deze verenigingen kunnen een stuk efficiënter werken. Dan weet u wat u moet zeggen als u krap komt te zitten en uw kind minder zakgeld wilt geven: efficiënter werken, hummel!

Mark Rutte heeft eerder de trampoline als metafoor gebruikt voor de sociale zekerheid: een middel om zsm op eigen benen te staan. Maar het lijkt er eerder op dat hij mensen de bodem onder hun bestaan afpakt.

En wie zal er voor hun spreken als ze zelf niet meer de weg kunnen vinden in de Nieuwe Marktwerkelijkheid? Of nog erger: wie zal erom malen?

Volgende keer meer over de crisis van representatie, maar dan over professionals. ~AR

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s