De crisis van representatie – deel II (The Revenge of the Professional)

‘Kapitalisme is in bloed geboren’. Kijk, dat zijn binnenkomers, en dat was mijn indruk terwijl ik het alleraardigste boekje van Hans Achterhuis ‘De utopie van de vrije markt’ las. Daarin o.a. een stukje geschiedenis over hoe de ‘vrije markt’ met geweld is afgedwongen in het prille begin, en publiek grond (the commons) privaat werd gemaakt, ‘at enormous human cost’ , zoals dat heet. Het bracht me aan het denken over de ahistoriciteit en mythologie die er rond markten kleeft, en aan de vraag waar het fundamenteel om draait: domeinen en territoria, of ze nu materieel zijn (grond) of immaterieel (identiteiten, gilden, beroepen) gaan over van het publieke naar het private domein en transformeren ondertussen op allerlei manieren. Gisteren ging het (kort) over de cliënt als homo economicus, wat betekent deze transformatie voor professionals? Er zijn inmiddels enige rapporten en data te vinden waar je met enig zoeken kunt vinden hoe professionals gereageerd hebben op de stelselwijziging (dat de stelselwijziging een voorbeeld is van een verschuiving van publiek naar privaat neem ik hier aan als een gegeven). Ik hoop dat de lezer bekend is met het rapport ‘De GGZ Ontwricht’ van Zorg Geen Markt, dat zoals dat hoort door verdedigers van de status quo, waaronder de mij representerende beroepsvereniging de NVvP afgedaan is als ‘niet representatief SP-rapport’. Lees het hier en vorm uw eigen oordeel. Wie graag meer neutrale rapporten wil lezen kan ik verwijzen naar de Trendrapportages van het Trimbos, de Zorgbalans rapporten, het onderzoek van Lars Tummers, deze mooie masterscriptie van Nienke van Sambeek en er zijn ook her en der rapporten van min-of-meer-onafhankelijke bureaus zoals PriceWaterhouse etc. te vinden. Knowledge is power, dus doe er uw voordeel mee, zou ik zeggen.

Juist omdat er zoveel wordt gegoocheld met cijfers en feiten, vind ik het goed om ter aanvulling te focussen op waarden, in dit geval op professionele waarden. Welke professionele waarden zijn aan transformatie onderhevig bij een overgang naar een meer privaat stelsel? Het is ondoenlijk om een complete opsomming te geven van de gemiddeld genomen aanwezige waarden bij een zorgprofessional, maar ik denk dat je een aannemelijke schatting kunt maken van zaken op basis van allerlei identiteitsdefiniërende documenten zoals bijvoorbeeld de ‘Profielschets Psychiater’, en op basis van -wederom-  kennis van de historie van de beroepsgroepen. Om een greep te doen, vermoed ik dat de gemiddelde professional de volgende waarden hoog in het vaandel heeft staan: de beste zorg voor de patiënt die tegenover me zit, geen schade berokkenen, rechtvaardigheid en solidariteit binnen de zorg (eenieder heeft recht op de juiste zorg), een zekere autonomie voor de professional (die kan het beste beoordelen welke vorm van zorg aangewezen is), communicatie en coöperatie (met patiënten en medeprofessionals), vertrouwelijkheid binnen het medisch contact, legitimatie naar de maatschappij en naar de beroepsgroep, wetenschappelijke fundering van de praktijk, en -wat mij en ik denk velen betreft cruciaal- een menswaardige zorg. Je zult zien dat er over dergelijke waarden, de ranglijst en de implicaties, flink gestoeid kan worden, maar daar gaat het nu niet om. Het gaat erom: welke waarden komen bij transformatie onder druk te staan, en wat komt ervoor in de plaats?

Die invuloefening zal vermoed ik in elk geval gepaard gaan met concepten als individualisme, rationalisering van zorg, concurrentie, winstoogmerk, maar ook termen als innovatie, autonomie van ‘de klant’, andere vormen van transparantie zouden dan aan de orde kunnen komen. Waar het mij nu om gaat, is dat over dergelijke waarden in de fora van de beroepsorganisaties niet of nauwelijks ruimte lijkt te zijn. De beroepsverenigingen hebben het over achterhoedegevechten, onontkoombare ontwikkelingen, ideologische standpunten. Zoals ik al eerder geschreven heb, is er op het grootste congres van het jaar van de psychiaters geen ruimte voor een fatsoenlijke brede discussie hierover. Redenen hierover zoeken is speculeren zolang we geen dialoog met de top hebben gehad, maar het is interessant om te lezen in het historisch werk van Jozef Vos over de NVvP (zie blog van vrijdag j.l.) dat deze vereniging bewust een herstructurering heeft ondergaan om  ‘slagvaardiger’ te worden en het beruchte gebrek aan consensus onder psychiaters (10 psychiaters, 10 diagnosen) te verminderen/onderdrukken/maskeren. We hebben dus geen ALV meer, we hebben een bestuur, een ledenraad en een bureau met een directeur (dhr P. Niesink, zelf geen psychiater, maar wel ‘onze man in Den Haag’. Wie hem beter wil leren kennen, zie hier. Hij is in elk geval vertrouwd met zorgverzekeraars, want heeft jaren met Hans Wiegel samengewerkt.) Kort gezegd: om meer invloed in Den Haag te hebben, moet je met één mond spreken. Dan komen waardenconflicten niet goed van pas.

Maar wat gebeurt er dan met de professionals wier waarden noch in het zorgstelsel, noch door de beroepsvereniging gerepresenteerd worden? Die haken af, of gaan over tot de filosofie: ‘If you can’t beat ‘em, join ‘em,’ of ze gaan voor hun waarden staan, proberen er het beste van te maken en starten een actiegroep. Het kan uiteindelijk neerkomen op een keuze tussen het Goede Leven volgens Aristoteles of volgens Rand.

Je aansluiten mag ook. Dus, dames en heren, sta op voor uw professionele waarden en kom in actie.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s