And Call Off Christmas!

Die ene zin, smaakvol uitgesproken door Alan Rickman in zijn rol als rotten-to-the-core Sheriff of Nottingham, heeft flink bijgedragen aan het kassucces van Robin Hood: Prince of Thieves, waarin de fraai gecoiffeerde Kevin Costner de held een vet Texaans accent meegaf.  De kijker ging bijna denken dat de Amerikanen wéér Europa gered hadden, maar dat geeft niet, want in de film is dat geoorloofd: je mag wat met de feiten spelen als daar een geloofwaardig verhaal uit tevoorschijn komt. Dat kunstje heet: ‘suspension of disbelief’.

Iets dergelijks is ook met de zorg aan de hand. Ik dank Frank van Wijk voor zijn verwijzing naar ‘zorg geen markt’. In het kader van de waarheidsvinding moet ik een kleine aanpassing plegen. Ik zeg niet dat de zorg geen markt is, immers de overheid met mw. Schippers voorop heeft de afgelopen jaren behoorlijke stappen gezet om er een markt van te maken. Die bewegingen naar meer marktwerking worden afgedekt door beweringen dat het allemaal wel losloopt met de markt in de zorg: er is geen vrije markt (let op het plotseling ingeparachuteerde begrip ‘vrij’), het is een gereguleerde markt. Marleen Barth heb ik ooit horen zeggen: er is helemaal geen marktwerking, het is prestatiebekostiging (helaas zonder valide kwaliteitsindicatoren, maar afijn). Enzovoort. Met deze zalvende woorden worden we richting suspension of disbelief geleid: het valt wel mee met de marktwerking in de zorg. Feit is gewoon dat de kern van het nieuwe zorgstelsel de introductie van marktwerking in de zorg inhield, en dat deze geleidelijk aan verder wordt uitgebreid. De zorg wordt dus, steeds meer, een markt. Dat erken ik. Maar ik vind niet dat we die weg verder moeten bewandelen. Daarom zeg ik: zorg geen markt.

Gelukkig doet Frank niet mee aan deze poppenkast, hij erkent dat er marktwerking is. En hij heeft gelijk dat die marktmechanismen zich afspelen in een complex terrein, en dus niet makkelijk of eenduidig te traceren zijn. Maar in zijn column komt hij met een ander verhaal, dat ik in goede  Engelse managementspeak (graag gebezigd onder betreffende excellente topbestuurders) als ‘that old chestnut’ zou omschrijven: een wat belegen en matig houdbaar argument. Frank beweert dat die hogere lonen in de zorg het gevolg zijn van de noodzaak slimmere, betere managers aan te trekken omdat de zorg zoveel ingewikkelder geworden is.

Maar dit IQ-beloningsmodel is niet overtuigend. Een voorbeeld: onze volkvertegenwoordigers verdienen minder dan deze bestuurders. Terwijl die de complexiteit van het leiden van het land moeten overzien! Volgens Frank’s sommetje (beloning = complexiteit taak x eigen talent) zouden die toch een veelvoud van deze zorgmanagers moeten verdienen om ze voor Den Haag te behouden? Een argument om zorgmanagers juist lager dan de Balkenendenorm in te schalen. Ik durf dat experiment best aan hoor, dat ze weglopen naar het bedrijfsleven (deze angst blijkt bij salarismatiging in andere sectoren ongegrond (bron: Overleef de kredietcrisis van W. Middelkoop). Welke bedrijven zitten trouwens op deze zorgbestuurders te wachten? Ik vermoed dat er behoorlijk wat latent onontgonnen bestuurlijk talent in de zorg zit dat het ook voor minder, en kwalitatief net zo goed, kan en wil doen.

Het was lange tijd een mantra van de markt, een legitimatie van de bonussen her en der, dat kwaliteit de beloning legitimeert. Maar ik geloof, als ik de kranten zo opensla, dat er een evidentie van een paar triljard dollar op straat ligt dat laat zien, dat betere beloningen niet samengaan met goed uitkomsten, als dit spel zich afspeelt op de markt. Er zijn genoeg boeken verschenen die laten zien dat betreffende topmanagers hun kennis niet voor het publieke goed hebben aangewend, maar voor verbetering van hun persoonlijke situatie. Gezien de onderliggende filosofie van de markt is dat niet verwonderlijk. Misschien is het wel zo, dat ‘If you pay peanuts, you get monkeys’, maar wat ook geldt: ‘If you pay gold, you get the Sheriff of Nottingham.’

Daarom zeg ik: de zorg mag geen markt zijn. Het systeem kan best goed werken, met toegenomen transparantie, ambulantisering, meer eigen regie enz., maar haal de concurrentieprikkel eruit. Het leidt alleen tot individualistisch gedrag. Dat staat haaks op de kern ‘zorgen’, dat per definitie iets is van meer dan één persoon. Daarom zeggen we ook: Wij Zijn de Zorg!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s