Wat is de het?

Het kan zijn, lieve lezer, dat u na de vorige blogs wat ongeduldig werd. Ik zei, achtereenvolgens, dat psychiatrische stoornissen niet gedefinieerd worden door materie, en dat we moeten oppassen met onze neiging tot essentialisme. Het wordt tijd te vertellen hoe het anders zou kunnen. Ik eindigde door te zeggen dat je je beter op ideeën dan op mensen kunt richten, dat was wat ironisch bedoeld. Maar het verwijst wel naar iets belangrijks: filosofie kan je helpen door je blikrichting net even anders te kantelen, waardoor nieuwe mogelijkheden zich openbaren.

Laten we beginnen met dat ‘ADHD is biologisch’ verhaal. Al die discussies over ‘Wat is ADHD eigenlijk?’ (die ook voor alle ander psychiatrische aandoeningen gesteld kunnen worden) die antwoord moeten geven op de vraag ‘Wat doen we aan ADHD?’, wel, wat blijkt, het is de verkeerde vraag. Er is niet één ‘ADHD’ of ‘Schizofrenie’ of depressie. ‘Wat is de het?’, daar komen we er niet mee. Als we die voorbijgaan kunnen we stoornissen zien als dynamische concepten, opgebouwd uit meningen, feiten, belangen en wensen. Al die ideeën komen bij elkaar, sommige worden versterkt, andere krijgen geen aandacht. De concepten evolueren in de tijd, door wetenschappelijke bevindingen, nieuwe theorieën, maar ook door maatschappelijke veranderingen en ja, politieke belangen. Een mening verkondigd bij DWDD telt 10000 keer meer dan deze blog. Maar een mening met één invloedrijke ontvanger (de minister van Volksgezondheid) die van rood naar groen gaat, is dan weer meer doorslaggevend. De zaken op deze manier bekijken heet een netwerkbenadering, en wat u mee moet nemen is de gedachte dat de wetenschappelijke en sociale domeinen één netwerk zijn. Als u dat weet, gaat u vanzelf anders kijken. Dan is er geen fundamenteel verschil, als het gaat over de effecten in de wereld, tussen het netwerk van onderzoekers en hun objecten, en een politicus en zijn publiek.

Dus in plaats van de vraag: hoe komen we er nou achter of ADHD een ziekte is? Moet je je afvragen: wie zijn het die dat bepalen? Welke argumenten worden er gebruikt? Wie zijn die mensen, wat zijn hun belangen? Welke wetenschap wordt aangewend? Welke genegeerd? Maar ook: welke waarden zijn in het spel? Het beste voorbeeld van zo’n analyse vind ik nog altijd dit artikel van Nick Manning. Lezen! Nu!

U is weer terug, fijn.

Hou deze gedachte vast: de wereld en de mensen en dieren die het bevolken zijn een immens netwerk en onze ideeën maken daar een deel van uit. Schakel dit alles gelijk en ga eens kijken waar de krachten zitten in het netwerk. En het geld, zoals Manning deed.

Met die ogen zie je hoe logisch het is dat een politicus die als belang heeft te willen bezuinigen gaat praten over het verschil tussen ‘depressieve stoornissen’ en ‘depressieve klachten’. Dan weet je dat een farmaceut die pillen wil verkopen graag de biologie als legitimatie voor stoornis wil zien en daarom dit in anti-stigma campagnes verwerkt ziet. Dan weet je dat het ook mogelijk is dat daar iets goeds uit voortkomt: een maatschappij die niet toe is aan mijn -ahum- verheven filosofische visie en inderdaad gewoon foto’s wil zien, die moet die verhalen misschien maar krijgen, zodat de mensen die het nodig hebben maar geholpen kunnen worden. In de spreekkamer vertellen wij psychiaters dan stiekum andere verhalen, dat biologie geen lotsbestemming is bijvoorbeeld, dat je je genen en je leven kunt veranderen. Maar dan moeten we daar de ruimte wel voor krijgen. En nemen. En dan moeten we ook goed kijken wat er van de kinderen terecht komt die zo behandeld en begeleid worden.

Als we anders gaan kijken, zien we dat het goed zou zijn als de psychiatrie niet zo hard zijn best zou doen om ‘biologisch’ te zijn. Als wij een ander verhaal aan de maatschappij vertellen, dan kan die dat op gegeven moment best gaan snappen. Daar ben ik van overtuigd. Als we niet meer zo hard die witte jas willen aantrekken, kunnen we zeggen: het domein van de psychiatrie wordt bepaald door geestelijk en emotioneel leed. En dat wij met z’n allen degenen zijn die erg goed zijn in het verzachten ervan. Soms zelfs oplossen. Wie daarvoor in aanmerking komen, ja, wie bepaalt dat. Wij met zijn allen, onze waarden, onze beschaving. Onze portemonnee, en wat we ervoor over hebben. Altijd zo geweest, zal altijd zo blijven.

Als we minder de bioloog uithangen, kunnen we meer geld uitgeven aan het ontdekken hoe het de kinderen vergaan is die aan de ritalin zijn gegaan, welke verhalen zij vertellen. We durven ook rekening te houden met zachte wetenschap, want we hoeven niet zo hard te zijn. En in de spreekkamer behandelen we mensen, geen stoornissen.

Dan zien we ook dat de ordening van stoornissen als ‘ziekten’ bekrachtigd wordt door de behoefte stoornissen in productvorm te gieten, omdat ons zorgstelsel daarop gebouwd is, en we gestimuleerd worden productie te maken, in plaats van professioneel af te wegen wie echt wel en wie echt niet onze hulp nodig heeft. Dan kunnen we ook zeggen: stop met deze prikkels, neem uw marktkraam mee weg van ons domein, laat ons ons werk doen volgens onze eigen normen. We doen ons best, heus. En alstublieft, vraag het onze patiënten. Ik wil graag op mijn kwaliteit afgerekend worden, maar niet in een winstbeluste onderneming en voor een winstbeluste verzekeraar.We zeggen: prikkel ons niet met geld, stuur de graaiers weg van de zorg. En we zeggen: follow the money. U wilt opinion leader zijn? Prima. Bonnetjes overleggen graag.

Als we anders kijken, als psychiaters, hoeven we niet zo vast op die stoel van de deskundige te gaan zitten, maar kijken we langs het netwerk en zien we waar onze waarden overeenkomen met die van onze cliënten en hun familie: we willen graag dat mensen die lijden, die niet goed vooruit kunnen, een steun in de rug krijgen, en soms meer, als het nodig is. En als we samen moeten optrekken om media, politici, zorgverzekeraars, instellingen ervan te overtuigen dat dat ja, inderdaad, gvd. nodig is, dan doen we dat. Dan zeggen we samen, patiënten en zorgverleners: ‘Nothing about us without us!’ Daarom ook doe ik graag mee aan een initiatief als We bouwen samen, waarbij cliënten, gezinsleden, en zorgverleners samenkomen op gelijke voet om te proberen een zaak de goede kant op te sturen. In dit geval gaat het erom, dat mensen en gezinnen die lijden onder de fenomenen die we onder ADHD scharen, goed geholpen kunnen worden, zo goed mogelijk terecht komen, met zo weinig mogelijk last van extreme standpunten als ‘Je stelt je aan’ of ‘Je bent ongeneeslijk ziek.’

Als het goed is merkt u dat ik geleidelijk aan minder filosofisch en meer bevlogen word. Goed gezien, want ik heb het over mijn waarden. Deelt u daar een paar van, dan kunnen we samen optrekken. De GGZ moet zich laten horen, en dat doe je het beste samen. ~AR

Advertenties

One thought on “Wat is de het?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s